Ένα μεγάλο επενδυτικό πρόγραμμα, που ξεπερνά συνολικά τα 2 δισ. ευρώ, βρίσκεται σε διαφορετικά στάδια σχεδιασμού και υλοποίησης στον τομέα της διαχείρισης απορριμμάτων.
Στο επίκεντρο βρίσκονται οι δύο μεγάλες μονάδες της Αττικής σε Φυλή και Σχιστό, έργα συνολικού αρχικού προϋπολογισμού 762 εκατ. ευρώ, οι νέες υποδομές που δρομολογούνται στα νησιά, αλλά και το σχέδιο για έξι μονάδες ενεργειακής αξιοποίησης απορριμμάτων, το επενδυτικό κόστος των οποίων εκτιμάται σε πάνω από 1 δισ. ευρώ.
Την ίδια ώρα, αλλαγές αναμένονται και στο μέτωπο της ανακύκλωσης, με την προώθηση του Συστήματος Εγγυοδοσίας και Επιστροφής (DRS) και τον επανασχεδιασμό της συλλογής συσκευασιών μέσω του μπλε κάδου.
Τα επόμενα βήματα του σχεδιασμού παρουσίασε ο γενικός γραμματέας Συντονισμού και Διαχείρισης Αποβλήτων του ΥΠΕΝ, Μανώλης Γραφάκος, στο 9ο Συνέδριο της Ελληνικής Εταιρείας Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων.
Στο επίκεντρο Φυλή και Σχιστό
Κομβικός μήνας για τις δύο μεγάλες μονάδες επεξεργασίας απορριμμάτων της Αττικής αναμένεται να είναι ο Νοέμβριος.
Στη Φυλή αναμένεται η έγκριση από τη Διυπουργική Επιτροπή για τη διενέργεια του διαγωνισμού που αφορά τη μετατροπή του υφιστάμενου Εργοστασίου Μηχανικής Ανακύκλωσης και Κομποστοποίησης (ΕΜΑΚ) σε Μονάδα Ανάκτησης και Ανακύκλωσης (ΜΑΑ).
Αλλαγές προβλέπονται και για το Σχιστό. Ο σχεδιασμός πρόκειται να επικαιροποιηθεί, ώστε η Μονάδα Επεξεργασίας Αποβλήτων (ΜΕΑ) που προβλεπόταν αρχικά να μετατραπεί επίσης σε Μονάδα Ανάκτησης και Ανακύκλωσης. Με αυτή την αλλαγή επιχειρείται να επανεκκινήσει ένας διαγωνισμός που ουσιαστικά παραμένει «παγωμένος».
Και τα δύο έργα προβλέπεται να υλοποιηθούν μέσω Συμπράξεων Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα.
Με βάση τον αρχικό σχεδιασμό, η εγκατάσταση στη Φυλή θα είχε δυναμικότητα 450.000 τόνων απορριμμάτων τον χρόνο και εκείνη στο Σχιστό 250.000 τόνων. Τα μεγέθη αυτά, ωστόσο, ενδέχεται να αλλάξουν στο πλαίσιο της επικαιροποίησης των έργων.
Οι αρχικοί διαγωνισμοί είχαν συνολικό προϋπολογισμό περίπου 762 εκατ. ευρώ, χωρίς ΦΠΑ. Από αυτά, τα 461,2 εκατ. ευρώ αφορούσαν τη Φυλή και το υπόλοιπο ποσό το Σχιστό.
Εφόσον οι συμβάσεις με τους αναδόχους υπογραφούν εντός του 2027, προηγούμενες εκτιμήσεις του Μανώλη Γραφάκου τοποθετούν τη λειτουργία των δύο εγκαταστάσεων στα τέλη του 2029 ή στις αρχές του 2030.
Σαντορίνη: Επιταχύνονται οι διαδικασίες για τη νέα μονάδα
Ένα ακόμη βήμα για την κατασκευή της νέας μονάδας επεξεργασίας απορριμμάτων στη Σαντορίνη έγινε με την απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου να προχωρήσουν ταχύτερα οι απαλλοτριώσεις των απαιτούμενων εκτάσεων.
Η απόφαση προβλέπει την υπαγωγή τους στην ειδική διαδικασία του άρθρου 7Α του Κώδικα Αναγκαστικών Απαλλοτριώσεων Ακινήτων, ώστε να επιταχυνθεί η εξασφάλιση της γης που απαιτείται για το έργο.
Ο σχετικός φάκελος είχε κατατεθεί στο ΥΠΕΝ από τον ΦοΔΣΑ Νοτίου Αιγαίου τον Οκτώβριο του 2025, σε συνεννόηση με τον Δήμο Θήρας.
Το έργο έχει προϋπολογισμό 39,42 εκατ. ευρώ χωρίς ΦΠΑ και βρίσκεται στη δεύτερη φάση του διαγωνισμού ΣΔΙΤ, στο στάδιο του ανταγωνιστικού διαλόγου, με τέσσερις υποψηφίους.
Η εξασφάλιση της έκτασης αποτελεί ένα από τα κρίσιμα βήματα για την υλοποίηση μιας υποδομής που φιλοδοξεί να αντιμετωπίσει οριστικά το χρόνιο πρόβλημα διαχείρισης απορριμμάτων του νησιού.
Ικαρία: Προς μόνιμη υποδομή διαχείρισης αποβλήτων
Αντίστοιχη διαδικασία δρομολογείται και στην Ικαρία.
Όπως ανακοίνωσε ο γενικός γραμματέας του ΥΠΕΝ, το Υπουργικό Συμβούλιο αποφάσισε την απαλλοτρίωση των αναγκαίων εκτάσεων για την κατασκευή της νέας μονάδας επεξεργασίας απορριμμάτων του νησιού.
Η δημιουργία μόνιμης υποδομής έχει αποκτήσει επείγοντα χαρακτήρα, καθώς τα τελευταία χρόνια η Ικαρία αντιμετωπίζει σημαντικά προβλήματα τόσο με την τελική διάθεση των απορριμμάτων όσο και με τη λειτουργία των υφιστάμενων χώρων.
Είναι χαρακτηριστικό ότι το καλοκαίρι του 2025 ο Δήμος είχε προειδοποιήσει ακόμη και για το ενδεχόμενο συσσώρευσης απορριμμάτων σε δρόμους και πλατείες.
Αλλάζει ο σχεδιασμός στο Αιγαίο
Νέες παρεμβάσεις προετοιμάζονται παράλληλα σε Βόρειο και Νότιο Αιγαίο.
Για Σάμο και Λέσβο αναμένεται εντός Οκτωβρίου απόφαση σχετικά με τις υποδομές διαχείρισης αποβλήτων.
Στις Κυκλάδες, ο υφιστάμενος περιφερειακός σχεδιασμός προβλέπεται να επικαιροποιηθεί ώστε, εκτός από Σύρο, Πάρο και Μύκονο, να συμπεριλάβει πλέον και τη Νάξο.
Στη Νάξο είχε προκηρυχθεί ξεχωριστός διαγωνισμός για μονάδα επεξεργασίας απορριμμάτων, εκτιμώμενης αξίας 15,94 εκατ. ευρώ χωρίς ΦΠΑ, ο οποίος όμως δεν εξελίχθηκε σύμφωνα με τον αρχικό σχεδιασμό εξαιτίας δικαστικών εμπλοκών.
Για Σύρο, Πάρο και Μύκονο, η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου προκήρυξε τον Ιανουάριο του 2026 ενιαίο έργο για υποδομές μεταφόρτωσης, ανακύκλωσης και ανάκτησης αποβλήτων, συνολικού ενδεικτικού προϋπολογισμού 194,92 εκατ. ευρώ.
Προβλέπονται Μονάδες Ανάκτησης και Ανακύκλωσης δυναμικότητας 23.000 τόνων ετησίως στη Μύκονο, 15.000 τόνων στην Πάρο και 17.000 τόνων στη Σύρο, καθώς και Σταθμός Μεταφόρτωσης Απορριμμάτων στην Τήνο.
Πάνω από 1 δισ. ευρώ για έξι μονάδες ενεργειακής αξιοποίησης
Το μεγαλύτερο νέο κεφάλαιο του σχεδιασμού αφορά την ενεργειακή αξιοποίηση των απορριμμάτων.
Μέχρι το τέλος του 2026 αναμένεται, σύμφωνα με τον Μανώλη Γραφάκο, η έκδοση της Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων για το σχετικό σχέδιο.
Ο σχεδιασμός προβλέπει τη δημιουργία δικτύου έξι μονάδων σε διαφορετικές περιοχές της Ελλάδας, συνολικής δυναμικότητας περίπου 1,18 εκατ. τόνων απορριμματογενών ενεργειακών πρώτων υλών ετησίως.
Το συνολικό επενδυτικό κόστος εκτιμάται ότι θα ξεπεράσει το 1 δισ. ευρώ.
Η ΣΜΠΕ είχε τεθεί σε δημόσια διαβούλευση τον Αύγουστο του 2025 και έκτοτε το ΥΠΕΝ επεξεργάζεται αλλαγές, λαμβάνοντας υπόψη παρατηρήσεις φορέων της αγοράς. Μεταξύ των ζητημάτων που έχουν τεθεί βρίσκονται η δυναμικότητα των μονάδων και η ανάγκη να διασφαλιστεί ότι η ενεργειακή αξιοποίηση θα αφορά το υπόλειμμα που απομένει μετά την ανακύκλωση.
Στο επίκεντρο βρίσκονται δευτερογενή καύσιμα, όπως RDF και SRF, τα οποία παράγονται από την επεξεργασία αστικών απορριμμάτων, με βασικό στόχο να περιοριστούν οι ποσότητες που καταλήγουν σε ταφή.
Μετά την έγκριση της περιβαλλοντικής μελέτης θα πρέπει να διαμορφωθεί το ρυθμιστικό και χρηματοδοτικό πλαίσιο και στη συνέχεια να ξεκινήσουν οι διαδικασίες ανάπτυξης των νέων εγκαταστάσεων. Η ακριβής χωροθέτησή τους σε επίπεδο οικοπέδου αναμένεται να προσδιοριστεί κατά την έναρξη των διαγωνιστικών διαδικασιών.
DRS: Στην τελική ευθεία το νέο σύστημα επιστροφής συσκευασιών
Εξελίξεις αναμένονται και στο μέτωπο της ανακύκλωσης.
Μέσα στον Οκτώβριο αναμένεται να εγκριθεί από τον Ελληνικό Οργανισμό Ανακύκλωσης το επιχειρησιακό σχέδιο για το Σύστημα Εγγυοδοσίας και Επιστροφής, γνωστό ως Deposit Return System ή DRS.
Με το νέο σύστημα, ο καταναλωτής θα καταβάλλει εγγύηση κατά την αγορά συγκεκριμένων συσκευασμένων προϊόντων και θα μπορεί να παίρνει πίσω το αντίστοιχο ποσό όταν επιστρέφει την άδεια συσκευασία στα προβλεπόμενα σημεία συλλογής.
Στόχος είναι να αυξηθούν τα ποσοστά συλλογής και ανακύκλωσης, κυρίως για τις πλαστικές φιάλες και τα μεταλλικά κουτιά ποτών.
Το επιχειρησιακό σχέδιο της DRS Hellas είχε υποβληθεί στον ΕΟΑΝ τον Αύγουστο και βρίσκεται υπό αξιολόγηση, με τη διαδικασία να αναμένεται να έχει ολοκληρωθεί έως το τέλος του έτους.
Η έγκρισή του θα επιτρέψει στη συνέχεια στην Ελληνική Εταιρεία Αξιοποίησης Ανακύκλωσης να καταθέσει νέο επιχειρησιακό σχέδιο για τη συλλογή των υπόλοιπων ανακυκλώσιμων συσκευασιών μέσω του μπλε κάδου.
Ένας νέος χάρτης διαχείρισης απορριμμάτων
Οι παρεμβάσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη δείχνουν ότι τα επόμενα χρόνια θα είναι καθοριστικά για τις υποδομές αποβλήτων της χώρας.
Μόνο οι δύο μεγάλες μονάδες της Αττικής και το σχεδιαζόμενο δίκτυο ενεργειακής αξιοποίησης αντιστοιχούν σε επενδύσεις που πλησιάζουν τα 1,8 δισ. ευρώ. Αν σε αυτές προστεθούν τα έργα στα νησιά και οι υπόλοιπες νέες υποδομές, το συνολικό επενδυτικό αποτύπωμα ξεπερνά τα 2 δισ. ευρώ.
Το μεγάλο στοίχημα πλέον δεν βρίσκεται μόνο στην εξασφάλιση των κεφαλαίων, αλλά στην ταχύτητα με την οποία οι σχεδιασμοί θα περάσουν από τις εγκρίσεις και τους διαγωνισμούς στην κατασκευή και τελικά στη λειτουργία των νέων υποδομών.
Πηγή: ot.gr
