Ένας μισθός αυξάνεται, ένα μπόνους καταβάλλεται ή συσσωρεύεται ένα ποσό στον λογαριασμό. Χωρίς σαφή προορισμό, αυτά τα χρήματα συνήθως καταναλώνονται, μένουν αδρανή ή τοποθετούνται βιαστικά σε κάτι που «ακούγεται καλό». Η θέσπιση επενδυτικών στόχων αλλάζει αυτή τη διαδρομή: δίνει στα χρήματα συγκεκριμένη δουλειά και στον επενδυτή κανόνες πριν εμφανιστεί η αβεβαιότητα της αγοράς.
Ο επενδυτικός στόχος δεν είναι μια γενική επιθυμία όπως «να βγάλω περισσότερα χρήματα». Είναι μια μετρήσιμη ανάγκη με χρονικό ορίζοντα, εκτιμώμενο κόστος και αποδεκτό επίπεδο κινδύνου. Η διαφορά είναι ουσιαστική. Η επιθυμία συχνά οδηγεί σε κυνήγι αποδόσεων. Ο στόχος οδηγεί σε κατανομή κεφαλαίου, πειθαρχία και έλεγχο αποφάσεων.
Γιατί η θέσπιση επενδυτικών στόχων προηγείται της επιλογής προϊόντος
Πολλοί νέοι επενδυτές ξεκινούν από το λάθος ερώτημα: «Ποια μετοχή να αγοράσω;» ή «Ποιο αμοιβαίο κεφάλαιο έχει τις καλύτερες αποδόσεις;». Η σωστή αφετηρία είναι: «Τι θέλω να χρηματοδοτήσω, πότε θα χρειαστώ τα χρήματα και πόση μεταβλητότητα μπορώ πραγματικά να αντέξω;»
Η ίδια επένδυση μπορεί να είναι λογική για έναν στόχο δεκαπέντε ετών και ακατάλληλη για μια ανάγκη που έρχεται σε δύο χρόνια. Ένα χαρτοφυλάκιο με αυξημένη έκθεση σε μετοχές έχει ιστορικά περισσότερες πιθανότητες να επιδιώξει ανάπτυξη σε μεγάλο ορίζοντα, αλλά μπορεί να υποστεί μεγάλες προσωρινές απώλειες. Αν τα κεφάλαια προορίζονται για προκαταβολή κατοικίας σε σύντομο διάστημα, μια μεγάλη πτώση λίγο πριν από την αγορά δεν είναι απλώς δυσάρεστη. Μπορεί να ακυρώσει το σχέδιο.
Ο στόχος, λοιπόν, καθορίζει το εργαλείο και όχι το αντίστροφο. Καθορίζει επίσης πόσα χρήματα χρειάζεται να επενδύετε, αν πρέπει να αυξήσετε την αποταμίευσή σας και αν η προσδοκία σας είναι ρεαλιστική.
Ξεχωρίστε τους στόχους ανά χρονικό ορίζοντα
Η πιο χρήσιμη πρώτη κίνηση είναι να χωρίσετε τις οικονομικές σας επιδιώξεις σε τρεις κατηγορίες: βραχυπρόθεσμες, μεσοπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες. Δεν υπάρχει απόλυτο όριο, όμως η ακόλουθη διάκριση λειτουργεί ως πρακτικό πλαίσιο.
Οι βραχυπρόθεσμοι στόχοι αφορούν συνήθως περίοδο έως τρία έτη. Μπορεί να είναι ένα αποθεματικό έκτακτης ανάγκης, μια προγραμματισμένη επισκευή, σπουδές ή μια σημαντική αγορά. Εδώ η διατήρηση του κεφαλαίου και η άμεση πρόσβαση στα χρήματα έχουν μεγαλύτερη βαρύτητα από την επιδίωξη υψηλής απόδοσης.
Οι μεσοπρόθεσμοι στόχοι κινούνται περίπου μεταξύ τριών και επτά ετών. Ένα κεφάλαιο για κατοικία, η έναρξη μιας επιχειρηματικής δραστηριότητας ή η χρηματοδότηση των σπουδών ενός παιδιού μπορεί να ανήκουν σε αυτή την κατηγορία. Απαιτούν ισορροπία: κάποια επενδυτική ανάπτυξη μπορεί να έχει θέση, αλλά το χαρτοφυλάκιο δεν πρέπει να εξαρτάται αποκλειστικά από την καλή πορεία της αγοράς σε μια συγκεκριμένη ημερομηνία.
Οι μακροπρόθεσμοι στόχοι, όπως η οικονομική ανεξαρτησία ή η ενίσχυση του εισοδήματος στη συνταξιοδότηση, επιτρέπουν συνήθως μεγαλύτερη ανοχή στη βραχυχρόνια μεταβλητότητα. Ο χρόνος δεν εξαλείφει τον κίνδυνο, αλλά προσφέρει μεγαλύτερο περιθώριο ώστε οι περιοδικές πτώσεις να μην υπαγορεύουν κάθε απόφαση.
Δώστε αριθμούς στον στόχο σας
Ένας σωστά διατυπωμένος στόχος απαντά σε τέσσερα ερωτήματα: πόσα χρήματα χρειάζομαι, πότε τα χρειάζομαι, πόσα μπορώ να βάζω στην άκρη και τι απόδοση είναι λογικό να υποθέσω;
Ας υποθέσουμε ότι θέλετε να συγκεντρώσετε 30.000 ευρώ για προκαταβολή κατοικίας σε πέντε χρόνια. Αυτό δεν σημαίνει αυτομάτως ότι πρέπει να επιλέξετε επενδύσεις με επιθετικό προφίλ για να «φτάσετε γρηγορότερα». Πρώτα υπολογίζετε τη μηνιαία αποταμίευση που απαιτείται και εξετάζετε τα περιθώρια του οικογενειακού προϋπολογισμού. Αν το ποσό δεν βγαίνει, έχετε τρεις βασικούς μοχλούς: αυξάνετε τη διάρκεια, αυξάνετε την τακτική αποταμίευση ή αναθεωρείτε το ύψος του στόχου.
Η αναζήτηση υπερβολικής απόδοσης δεν είναι τέταρτος ασφαλής μοχλός. Είναι αύξηση κινδύνου. Αυτή η διάκριση προστατεύει τον επενδυτή από μια συνηθισμένη παγίδα: να προσπαθεί να καλύψει ένα κενό αποταμίευσης με προϊόντα που δεν ταιριάζουν στον χρονικό του ορίζοντα.
Στους υπολογισμούς σας, λάβετε υπόψη τον πληθωρισμό, τις προμήθειες και τη φορολογική μεταχείριση όπου εφαρμόζεται. Ένα ποσό που σήμερα φαίνεται επαρκές μπορεί σε δέκα ή είκοσι χρόνια να έχει μικρότερη αγοραστική δύναμη. Δεν χρειάζονται σύνθετα μοντέλα για να ξεκινήσετε. Χρειάζεται η παραδοχή ότι η ονομαστική απόδοση δεν είναι το μόνο μέγεθος που μετρά.
Μην συγχέετε την ανοχή με την ικανότητα ανάληψης κινδύνου
Δύο άνθρωποι μπορεί να δηλώνουν ότι αντέχουν μια πτώση 20%, αλλά να έχουν εντελώς διαφορετική ικανότητα να τη διαχειριστούν. Ο πρώτος έχει σταθερό εισόδημα, χαμηλές υποχρεώσεις και επενδυτικό ορίζοντα είκοσι ετών. Ο δεύτερος χρειάζεται το κεφάλαιο σε τρία χρόνια και έχει ήδη υψηλές μηνιαίες δόσεις. Η ψυχολογική αντοχή του δεύτερου δεν αρκεί για να κάνει τον κίνδυνο κατάλληλο.
Η ικανότητα ανάληψης κινδύνου εξαρτάται από τα διαθέσιμα εισοδήματα, τη σταθερότητα εργασίας, το χρέος, τις οικογενειακές υποχρεώσεις, το αποθεματικό ασφαλείας και τον χρόνο. Η ανοχή στον κίνδυνο αφορά το πώς θα αντιδράσετε όταν οι αγορές πιεστούν. Για μια συνετή απόφαση χρειάζονται και τα δύο.
Βάλτε προτεραιότητες πριν χτίσετε χαρτοφυλάκιο
Δεν έχουν όλοι οι στόχοι την ίδια σημασία. Ένα επαρκές αποθεματικό έκτακτης ανάγκης και η διαχείριση ακριβού χρέους προηγούνται συνήθως από την επιθετική επένδυση. Αν μια έκτακτη δαπάνη σας αναγκάζει να πουλήσετε επενδύσεις σε κακή συγκυρία, το χαρτοφυλάκιο έχει αναλάβει έναν ρόλο που έπρεπε να καλύπτει η ρευστότητα.
Σκεφτείτε τους στόχους ως ξεχωριστούς κουμπαράδες με διαφορετικούς κανόνες. Το κεφάλαιο για έκτακτη ανάγκη δεν είναι το ίδιο με το κεφάλαιο συνταξιοδότησης. Το ποσό για τις σπουδές ενός παιδιού δεν πρέπει να κινδυνεύει επειδή μια άλλη, πιο μακρινή επιδίωξη απαιτεί υψηλότερη έκθεση σε μετοχές.
Αυτή η νοητική και πρακτική διαίρεση βοηθά να αποφύγετε μια άλλη συχνή συμπεριφορά: την πώληση μακροπρόθεσμων επενδύσεων για να καλυφθεί μια δαπάνη που ήταν προβλέψιμη αλλά δεν είχε προϋπολογιστεί.
Μετατρέψτε τον στόχο σε επενδυτική πολιτική
Η θέσπιση επενδυτικών στόχων αποκτά αξία μόνο όταν μεταφράζεται σε συγκεκριμένες αποφάσεις. Για κάθε στόχο, καταγράψτε το ποσό-στόχο, την ημερομηνία, τη μηνιαία εισφορά, το επιτρεπτό επίπεδο διακύμανσης και τους κανόνες αναθεώρησης.
Η τακτική επένδυση με σταθερό ποσό μπορεί να είναι ιδιαίτερα χρήσιμη για όσους έχουν σταθερή μηνιαία ροή εισοδήματος. Περιορίζει την ανάγκη να προβλέψετε την επόμενη κίνηση της αγοράς και ενισχύει τη συνέπεια. Δεν εγγυάται κέρδη ούτε προστατεύει από ζημιές, αλλά αντικαθιστά την παρόρμηση με διαδικασία.
Η κατανομή μεταξύ μετοχών, ομολόγων, μετρητών ή άλλων μέσων πρέπει να συνδέεται με τον στόχο και όχι με τον τίτλο της ημέρας. Μια θετική είδηση για το Χρηματιστήριο Αθηνών ή μια ισχυρή διεθνής τάση δεν αλλάζει από μόνη της το γεγονός ότι ίσως χρειάζεστε τα χρήματά σας σύντομα. Οι ειδήσεις είναι χρήσιμες για ενημέρωση, όχι για να ανατρέπουν κάθε εβδομάδα το προσωπικό σας σχέδιο.
Ορίστε κανόνες για τις δύσκολες περιόδους
Το πραγματικό τεστ ενός πλάνου έρχεται όταν οι αγορές πέφτουν ή όταν μια επένδυση που προτιμήσατε υστερεί. Πριν συμβεί αυτό, αποφασίστε τι θα σας έκανε να αλλάξετε στρατηγική. Μια μεταβολή στο εισόδημα, στον χρονικό ορίζοντα ή στις οικογενειακές ανάγκες είναι βάσιμος λόγος επανεξέτασης. Ο φόβος μετά από μια αρνητική εβδομάδα συνήθως δεν είναι.
Χρήσιμος είναι και ένας προκαθορισμένος έλεγχος, για παράδειγμα μία ή δύο φορές τον χρόνο. Τότε εξετάζετε αν οι εισφορές συνεχίζονται, αν ο στόχος παραμένει επίκαιρος, αν η κατανομή έχει αποκλίνει σημαντικά και αν χρειάζεται επαναζύγισμα. Η συνεχής παρακολούθηση τιμών συχνά αυξάνει το άγχος χωρίς να βελτιώνει την απόφαση.
Οι στόχοι μπορούν και πρέπει να αλλάζουν
Ένα επενδυτικό πλάνο δεν είναι συμβόλαιο με τον παλιό σας εαυτό. Γάμος, γέννηση παιδιού, αλλαγή εργασίας, αγορά κατοικίας ή σημαντική μεταβολή εισοδήματος αλλάζουν τις προτεραιότητες. Η προσαρμογή δεν είναι αποτυχία, αρκεί να γίνεται με στοιχεία και όχι ως αντίδραση σε θόρυβο της αγοράς.
Κρατήστε γραπτά τον λόγο για τον οποίο επενδύετε. Σε μια περίοδο ευφορίας, το σημείωμα αυτό θα σας θυμίσει ότι δεν χρειάζεται να κυνηγήσετε κάθε ευκαιρία. Σε μια περίοδο πτώσης, θα σας θυμίσει ότι η μεταβλητότητα ήταν μέρος του σχεδίου από την αρχή. Ο καλός επενδυτής δεν προβλέπει πάντα σωστά την αγορά. Φροντίζει να μην εξαρτάται το μέλλον του από μία μόνο πρόβλεψη.
