Η ερώτηση «πώς επιλέγω επενδυτικό ορίζοντα;» δεν αφορά απλώς το πότε θέλετε να δείτε κέρδη. Αφορά το πότε θα χρειαστείτε τα χρήματά σας, πόση μεταβλητότητα μπορείτε να αντέξετε χωρίς να πουλήσετε βιαστικά και ποιον πραγματικό στόχο υπηρετεί κάθε επένδυση. Ένας λάθος ορίζοντας μπορεί να μετατρέψει ακόμη και μια κατά τα άλλα λογική επιλογή σε κακή απόφαση.
Για τον ιδιώτη επενδυτή, ο επενδυτικός ορίζοντας είναι ένα από τα πρώτα φίλτρα πριν από την επιλογή μετοχών, αμοιβαίων κεφαλαίων, ομολόγων ή ETF. Δεν είναι πρόβλεψη για την αγορά. Είναι η χρονική περίοδος κατά την οποία μπορείτε να αφήσετε το κεφάλαιό σας επενδεδυμένο χωρίς να εξαρτάστε από αυτό για άμεσες ανάγκες.
Τι είναι ο επενδυτικός ορίζοντας στην πράξη
Επενδυτικός ορίζοντας είναι ο χρόνος από σήμερα έως τη στιγμή που θα χρειαστείτε πιθανότατα ένα συγκεκριμένο ποσό. Η λέξη-κλειδί είναι το «συγκεκριμένο». Δεν υπάρχει ένας ορίζοντας για όλη τη ζωή ή απαραίτητα ένας για ολόκληρο το χαρτοφυλάκιό σας.
Για παράδειγμα, ένας εργαζόμενος μπορεί να αποταμιεύει για προκαταβολή κατοικίας σε τέσσερα χρόνια, να χτίζει κεφάλαιο για τη συνταξιοδότηση σε 25 χρόνια και να διατηρεί ένα αποθεματικό για απρόοπτα που πρέπει να είναι διαθέσιμο άμεσα. Αυτοί είναι τρεις διαφορετικοί στόχοι, άρα χρειάζονται και τρεις διαφορετικές προσεγγίσεις.
Η σύγχυση ξεκινά όταν αντιμετωπίζουμε όλα τα χρήματα ως ένα ενιαίο ποσό. Το κεφάλαιο που θα χρειαστείτε για τα δίδακτρα του παιδιού σας σε δύο χρόνια δεν πρέπει να εκτίθεται στον ίδιο κίνδυνο με το κεφάλαιο που προορίζεται για τις ανάγκες σας μετά από δύο δεκαετίες.
Πώς επιλέγω επενδυτικό ορίζοντα με βάση τον στόχο
Η σωστή αφετηρία δεν είναι η ερώτηση «ποια επένδυση αποδίδει περισσότερο;». Είναι η ερώτηση «για ποιον σκοπό επενδύω και πότε θα χρειαστώ το ποσό;». Ο στόχος μετατρέπει μια αόριστη πρόθεση, όπως «θέλω να επενδύσω», σε μετρήσιμο σχέδιο.
Ένας βραχυπρόθεσμος ορίζοντας συνήθως αφορά διάστημα έως τρία χρόνια. Εκεί προτεραιότητα έχει η διατήρηση του κεφαλαίου και η ρευστότητα. Αν πρόκειται να χρησιμοποιήσετε τα χρήματα σύντομα, μια μεγάλη πτώση στην αγορά μπορεί να σας αναγκάσει να ρευστοποιήσετε σε δυσμενή στιγμή. Το πρόβλημα δεν είναι ότι οι μετοχές είναι κακές επενδύσεις, αλλά ότι μπορεί να είναι ακατάλληλες για ένα ποσό με άμεση ημερομηνία χρήσης.
Ο μεσοπρόθεσμος ορίζοντας, περίπου από τρία έως επτά ή δέκα χρόνια, απαιτεί μεγαλύτερη ισορροπία. Εδώ μπορεί να υπάρχει χώρος για επενδύσεις ανάπτυξης, αλλά η κατανομή πρέπει να λαμβάνει υπόψη ότι μια αρνητική αγορά δεν έχει πάντα χρόνο να ανακάμψει πριν χρειαστείτε τα χρήματα.
Ο μακροπρόθεσμος ορίζοντας, πάνω από δέκα χρόνια, επιτρέπει συνήθως μεγαλύτερη έκθεση σε περιουσιακά στοιχεία με υψηλότερη μεταβλητότητα, όπως οι μετοχές. Αυτό δεν εγγυάται απόδοση. Δίνει όμως περισσότερο χρόνο ώστε οι προσωρινές διακυμάνσεις και οι οικονομικοί κύκλοι να έχουν μικρότερη επίδραση σε μια βεβιασμένη απόφαση.
Η ημερομηνία ανάγκης είναι πιο σημαντική από την ηλικία
Η ηλικία είναι χρήσιμη ένδειξη, αλλά δεν αρκεί από μόνη της. Ένας 35χρονος μπορεί να έχει πολύ σύντομο ορίζοντα για την αγορά πρώτης κατοικίας, ενώ ένας 60χρονος μπορεί να διαθέτει μακροπρόθεσμο ορίζοντα για μέρος του κεφαλαίου που δεν θα χρειαστεί άμεσα και προορίζεται για κληρονομιά ή για μελλοντικές ανάγκες.
Η γενική ιδέα ότι οι νεότεροι επενδυτές πρέπει πάντα να αναλαμβάνουν περισσότερο κίνδυνο και οι μεγαλύτεροι πάντα λιγότερο είναι υπεραπλούστευση. Η σωστή ερώτηση είναι: ποιο ποσό θα χρειαστώ, σε ποια ημερομηνία και πόση ευελιξία έχω αν η αγορά βρεθεί χαμηλότερα τότε;
Ρευστότητα: η προϋπόθεση πριν από κάθε επένδυση
Ο επενδυτικός ορίζοντας δεν μπορεί να σχεδιαστεί σοβαρά χωρίς να εξεταστεί η ρευστότητα. Πριν επενδύσετε χρήματα σε προϊόντα που μπορεί να υποχωρήσουν σε αξία ή να έχουν κόστος ρευστοποίησης, χρειάζεστε ένα επαρκές αποθεματικό ασφαλείας.
Το αποθεματικό αυτό δεν προορίζεται για αποδόσεις. Προορίζεται για ανεργία, έκτακτα ιατρικά έξοδα, επισκευές, οικογενειακές υποχρεώσεις ή απρόβλεπτες μειώσεις εισοδήματος. Όταν δεν υπάρχει τέτοιο μαξιλάρι, ο επενδυτής κινδυνεύει να πουλήσει μετοχές ή μερίδια σε χαμηλές τιμές μόνο και μόνο επειδή χρειάζεται μετρητά.
Η επένδυση ξεκινά με κεφάλαια που δεν θα χρειαστείτε για τις καθημερινές σας ανάγκες. Αυτό ακούγεται συντηρητικό, αλλά είναι βασικός κανόνας διαχείρισης κινδύνου. Η απόδοση δεν έχει αξία αν για να την κυνηγήσετε θέσετε σε κίνδυνο τη χρηματοοικονομική σταθερότητα του νοικοκυριού σας.
Ο χρόνος και η ανοχή στον κίνδυνο δεν είναι το ίδιο
Ένας μακρύς ορίζοντας δεν σημαίνει αυτομάτως ότι μπορείτε ψυχολογικά να δεχθείτε μια μεγάλη πτώση. Μπορεί να έχετε 20 χρόνια μπροστά σας, αλλά αν μια πτώση 25% σας κάνει να εγκαταλείπετε το σχέδιο, τότε το χαρτοφυλάκιό σας ίσως είναι πιο επιθετικό από όσο αντέχετε.
Η ανοχή στον κίνδυνο έχει δύο πλευρές. Η πρώτη είναι η οικονομική δυνατότητα να αντέξετε απώλειες χωρίς να αλλάξει ο στόχος σας. Η δεύτερη είναι η συναισθηματική ικανότητα να παραμείνετε πειθαρχημένοι όταν οι τιμές υποχωρούν και οι τίτλοι των ειδήσεων γίνονται απαισιόδοξοι.
Η σωστή κατανομή δεν είναι εκείνη που φαίνεται ελκυστική όταν οι αγορές ανεβαίνουν. Είναι εκείνη που μπορείτε να διατηρήσετε όταν περνά η αισιοδοξία. Για αυτό, η επιλογή ορίζοντα πρέπει να συνδυάζεται με μια ειλικρινή εκτίμηση της συμπεριφοράς σας ως επενδυτή.
Η σταδιακή μείωση κινδύνου όσο πλησιάζει ο στόχος
Ο επενδυτικός ορίζοντας δεν είναι σταθερός. Κάθε χρόνος που περνά τον μικραίνει. Ένας στόχος που ήταν δεκαετίας γίνεται πενταετίας και στη συνέχεια διετίας. Το χαρτοφυλάκιο οφείλει να προσαρμόζεται σε αυτή τη μεταβολή.
Αν αποταμιεύετε για μια δαπάνη με σαφή ημερομηνία, είναι λογικό να μειώνετε προοδευτικά την έκθεση σε πιο ασταθή επενδυτικά μέσα όσο πλησιάζει η στιγμή χρήσης των χρημάτων. Με αυτόν τον τρόπο δεν στηρίζετε ένα άμεσο οικονομικό σχέδιο στην ελπίδα ότι η αγορά θα ανακάμψει εγκαίρως.
Η προσαρμογή δεν χρειάζεται να γίνεται μηχανικά ούτε με δραματικές κινήσεις. Μπορεί να εντάσσεται στον ετήσιο έλεγχο του χαρτοφυλακίου σας: ποιοι στόχοι πλησιάζουν, ποια ποσά έχουν ήδη συγκεντρωθεί και ποιο επίπεδο κινδύνου είναι πλέον δικαιολογημένο;
Συχνά λάθη στην επιλογή επενδυτικού ορίζοντα
Το πρώτο λάθος είναι η επένδυση χρημάτων που θα χρειαστούν σύντομα επειδή η αγορά δείχνει ελκυστική. Η πρόσφατη καλή πορεία ενός δείκτη δεν αλλάζει την ημερομηνία που πρέπει να πληρώσετε μια υποχρέωση.
Το δεύτερο είναι η υπερβολική συντηρητικότητα σε στόχους πολλών δεκαετιών. Η αποφυγή κάθε μεταβλητότητας μπορεί να μειώνει το άγχος βραχυπρόθεσμα, αλλά αυξάνει τον κίνδυνο ο πληθωρισμός να διαβρώσει την αγοραστική δύναμη του κεφαλαίου σας μακροπρόθεσμα.
Το τρίτο λάθος είναι η αλλαγή σχεδίου μετά από κάθε χρηματιστηριακή κίνηση. Ο ορίζοντας δεν πρέπει να μεταβάλλεται επειδή μια εβδομάδα ήταν κακή ή επειδή μια αγορά σημείωσε άνοδο. Αλλάζει όταν αλλάζει ο στόχος, το εισόδημα, οι οικογενειακές υποχρεώσεις ή η ανάγκη ρευστότητας.
Ένα απλό πλαίσιο για να αποφασίσετε
Για κάθε ποσό που θέλετε να επενδύσετε, γράψτε τον σκοπό του, το ποσό-στόχο, την πιθανή ημερομηνία χρήσης και το περιθώριο αναβολής που διαθέτετε. Αν ο στόχος μπορεί να μετατεθεί κατά δύο ή τρία χρόνια χωρίς σοβαρή συνέπεια, έχετε μεγαλύτερη ευελιξία. Αν η ημερομηνία είναι αδιαπραγμάτευτη, η προστασία του κεφαλαίου αποκτά μεγαλύτερο βάρος.
Στη συνέχεια, διαχωρίστε το αποθεματικό ασφαλείας από τα επενδυτικά κεφάλαια και εξετάστε αν η κατανομή σας αντιστοιχεί στην πραγματική σας αντοχή στον κίνδυνο. Δεν χρειάζεται να βρείτε την τέλεια απάντηση από την πρώτη ημέρα. Χρειάζεται να χτίσετε ένα σχέδιο που καταλαβαίνετε και μπορείτε να τηρήσετε.
Ο κατάλληλος επενδυτικός ορίζοντας δεν σας υπόσχεται ότι οι αγορές θα κινηθούν υπέρ σας. Σας βοηθά όμως να μην εξαρτάται η οικονομική σας ασφάλεια από την επόμενη διακύμανση. Όσο πιο καθαρά συνδέετε κάθε ευρώ με έναν στόχο και μια χρονική ανάγκη, τόσο πιο ψύχραιμες γίνονται οι επενδυτικές σας αποφάσεις.
