Πριν από 15 χρόνια, οι οικονομολόγοι Ian Ayres και Barry Nalebuff δημοσίευσαν ένα βιβλίο με μια ενδιαφέρουσα πρόταση: οι νέοι επενδυτές θα έπρεπε να δανείζονται χρήματα για να αγοράζουν μετοχές, ακολουθώντας μια στρατηγική που ονόμασαν «επένδυση με βάση τον κύκλο ζωής». Η ιδέα τους βασίστηκε στην παρατήρηση ότι οι επενδυτές θα είχαν πετύχει καλύτερες αποδόσεις αν είχαν χρησιμοποιήσει μόχλευση για οποιοδήποτε διάστημα από το 1871 έως το 2009.
Όταν οι Ayres και Nalebuff ανέπτυσσαν αυτή τη στρατηγική, η εφαρμογή της ήταν δύσκολη. Οι διαδικτυακοί μεσίτες ήταν λιγότερο διαδεδομένοι, τα τέλη συναλλαγών ήταν υψηλά και οι επενδυτές αντιμετώπιζαν δυσκολίες στην πρόσβαση σε δάνεια. Στην εφημερίδα e*Trade, για παράδειγμα, τα επιτόκια περιθωρίου (για δανειστές) ήταν περίπου 9% το 1999, όταν το βασικό επιτόκιο της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ ήταν κάτω από 5%. Όμως το 2009, οι Ayres και Nalebuff ανέφεραν ότι τα επιτόκια μεγάλης κλίμακας μεσίτων, όπως η Fidelity και η Vanguard, ήταν εξαιρετικά υψηλά. Η μόχλευση ήταν κυρίως προνόμιο θεσμικών επενδυτών ή πολύ πλούσιων ατόμων με καλύτερους όρους δανεισμού.
Σήμερα, όμως, η υλοποίηση αυτής της στρατηγικής είναι πανεύκολη. Η εταιρεία Interactive Brokers, την οποία οι Ayres και Nalebuff αναφέρουν στο βιβλίο τους για τα χαμηλά επιτόκια περιθωρίου, έχει εκτοξευτεί σε αξία, φτάνοντας τα 110 δισ. δολάρια και έχοντας πάνω από 4 εκατομμύρια πελάτες. Χάρη στο φθηνό δανεισμό της, έχει γίνει η προτιμώμενη επιλογή για μικρούς και εξειδικευμένους επενδυτές. Άλλες εξελίξεις, όπως η ανάπτυξη των ETFs και η ευρύτερη πρόσβαση στις διεθνείς χρηματιστηριακές αγορές, έχουν διευκολύνει ακόμη περισσότερο τη ζωή τους.
Ας πάρουμε για παράδειγμα έναν νέο επενδυτή. Ο Mr. Street (το ψευδώνυμο του), επενδύει ακολουθώντας μια στρατηγική ανάλογη με αυτή των Ayres και Nalebuff. Ο Mr. Street είναι 30 και κάτι ετών και κερδίζει περίπου 200.000 δολάρια το χρόνο στον τομέα της τεχνολογίας. Αν και δεν είναι ο «κοινός» επενδυτής—για να έχει κανείς τα εργαλεία margin της Interactive Brokers, απαιτείται τουλάχιστον 110.000 δολάρια στο λογαριασμό—πολλοί νέοι επαγγελματίες θα μπορούσαν να ακολουθήσουν την προσέγγισή του. Ο ίδιος δανείζεται από την Interactive Brokers (40% σε δολάρια, 40% σε γιεν και 20% σε ευρώ), αναλαμβάνοντας το ρίσκο των συναλλαγματικών ισοτιμιών για να αποκτήσει χαμηλότερα επιτόκια. Επενδύοντας σε μεγάλους και μικρούς δείκτες μετοχών στην εγχώρια και διεθνή αγορά, ο μέσος επιτόκιο του Mr. Street φτάνει στο 3,5%. Η αναλογία δανείου προς αξία του χαρτοφυλακίου του κυμαίνεται από 50% έως 65%. Αυτό σημαίνει ότι για κάθε 1.000 δολάρια από τα δικά του χρήματα, επενδύει από 2.000 έως 2.857 δολάρια.
Ο επενδυτής αυτός δεν είναι μόνος στην προτίμησή του για τον δανεισμό. Μέχρι τον Αύγουστο του 2023, οι αμερικανικοί μεσίτες είχαν παραχωρήσει 1,1 τρισ. δολάρια σε margin debt στους πελάτες τους, αριθμός που έχει αυξηθεί κατά 33% από το προηγούμενο έτος και έχει φτάσει σε ιστορικό υψηλό. Ως ποσοστό του ΑΕΠ, βρίσκεται κοντά στα επίπεδα του 2021, όταν επικράτησε η φρενίτιδα των meme stocks, και πολύ πάνω από την κορυφή που σημειώθηκε στην «φούσκα» των dotcom.
Αυτό προκαλεί ανησυχία στους ρυθμιστές, οι οποίοι φοβούνται ότι ο δανεισμός με εγγύηση τις μετοχές μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο μιας καταστροφικής πτώσης, εάν οι τιμές αρχίσουν να πέφτουν. Το χειρότερο για τον Mr. Street συνέβη φέτος, όταν η αναστάτωση που προκλήθηκε από τους δασμούς οδήγησε σε πτώση 19% του δείκτη S&P 500. Λόγω της μόχλευσης, το χαρτοφυλάκιό του υποχώρησε κατά 42%, αν και παρέμεινε μακριά από το όριο του 67%, το οποίο θα ενεργοποιούσε αυτόματες πωλήσεις.
«Έχω πολύ υψηλή ανοχή στην αβεβαιότητα και μια σχεδόν θρησκευτική πίστη ότι η μακροπρόθεσμη απόδοση των μετοχών είναι μεγαλύτερη από το επιτόκιο των βραχυπρόθεσμων δανείων», λέει ο Mr. Street. Μέχρι τώρα, οι καλές χρονιές έχουν αντισταθμίσει τις κακές. Ωστόσο, οι επενδυτές, ρυθμιστές και όχι μόνο ο Mr. Street, αναρωτιούνται αν οι καλές μέρες θα συνεχιστούν σε μια εποχή υψηλότερων αποτιμήσεων.
