Αν δύο εταιρείες φαίνονται εξίσου καλές, αλλά η μία διαπραγματεύεται 12 φορές τα κέρδη της και η άλλη 35 φορές, ο επενδυτής πρέπει να σταματήσει και να ρωτήσει γιατί. Εκεί ακριβώς ξεκινά η συζήτηση για τον δείκτη P/E. Η φράση «δείκτης P E εξήγηση» αφορά ένα από τα πιο βασικά εργαλεία αποτίμησης, αλλά και ένα από τα πιο συχνά παρεξηγημένα.
Ο P/E, από το Price to Earnings, δείχνει πόσες φορές τα ετήσια κέρδη μιας εταιρείας πληρώνει η αγορά μέσω της τρέχουσας τιμής της μετοχής. Είναι ένας γρήγορος τρόπος να συνδέσουμε την αποτίμηση με την κερδοφορία. Δεν λέει όλη την αλήθεια μόνος του, αλλά δίνει ένα πρώτο πλαίσιο κρίσης που κάθε ιδιώτης επενδυτής χρειάζεται να κατανοεί.
Τι είναι ο δείκτης P/E
Ο δείκτης P/E υπολογίζεται πολύ απλά. Παίρνουμε την τιμή της μετοχής και τη διαιρούμε με τα κέρδη ανά μετοχή, δηλαδή το EPS. Αν μια μετοχή κοστίζει 20 ευρώ και τα ετήσια κέρδη ανά μετοχή είναι 2 ευρώ, τότε ο P/E είναι 10.
Αυτό σημαίνει ότι η αγορά αποτιμά τη συγκεκριμένη εταιρεία στις 10 φορές των ετήσιων κερδών της. Με απλά λόγια, ο επενδυτής πληρώνει 10 ευρώ αποτίμησης για κάθε 1 ευρώ κερδών που παράγει η εταιρεία.
Η βασική λογική είναι εύκολη. Όσο υψηλότερος ο P/E, τόσο περισσότερα είναι διατεθειμένη να πληρώσει η αγορά για τα σημερινά κέρδη, συνήθως επειδή περιμένει ισχυρή ανάπτυξη στο μέλλον. Όσο χαμηλότερος ο P/E, τόσο πιο φθηνή φαίνεται η μετοχή σε σχέση με τα κέρδη της – ή τόσο πιο επιφυλακτική είναι η αγορά για τις προοπτικές της.
Δείκτης P/E εξήγηση στην πράξη
Η καλύτερη δείκτης P/E εξήγηση δεν είναι θεωρητική αλλά πρακτική. Ο αριθμός δεν έχει νόημα αν τον βλέπουμε απομονωμένα. Ένας P/E 8 μπορεί να είναι ευκαιρία ή παγίδα. Ένας P/E 25 μπορεί να είναι υπερβολικός ή απόλυτα λογικός.
Ας πάρουμε δύο υποθετικές εταιρείες. Η πρώτη είναι ώριμη, με αργή ανάπτυξη, σταθερά κέρδη και περιορισμένες προοπτικές επέκτασης. Η δεύτερη αυξάνει πωλήσεις και κέρδη με υψηλούς ρυθμούς, επενδύει επιθετικά και η αγορά περιμένει σημαντική βελτίωση στα επόμενα χρόνια. Είναι φυσιολογικό η δεύτερη να έχει υψηλότερο P/E, γιατί ο επενδυτής δεν αγοράζει μόνο το παρόν, αγοράζει και τις προσδοκίες.
Γι’ αυτό ο δείκτης δεν απαντά μόνο στην ερώτηση «είναι ακριβή η μετοχή;». Απαντά κυρίως στην ερώτηση «τι περιμένει ήδη η αγορά από αυτήν την εταιρεία;». Και αυτό είναι συχνά πιο χρήσιμο.
Πότε ένας χαμηλός P/E είναι καλό σημάδι
Ένας χαμηλός P/E τραβά αμέσως την προσοχή, γιατί υποδηλώνει ότι η μετοχή μπορεί να είναι φθηνή. Σε ορισμένες περιπτώσεις αυτό είναι αλήθεια. Μια εταιρεία με υγιή ισολογισμό, σταθερές ταμειακές ροές, ανθεκτική θέση στην αγορά και προσωρινά αρνητικό κλίμα μπορεί πράγματι να προσφέρει ελκυστική αποτίμηση.
Συχνά αυτό συμβαίνει σε περιόδους γενικότερης απαισιοδοξίας ή όταν ένας κλάδος περνά πρόσκαιρη πίεση. Η αγορά τείνει να τιμωρεί υπερβολικά τις εταιρείες όταν φοβάται. Εκεί, ο χαμηλός P/E μπορεί να λειτουργήσει ως αφετηρία για πιο προσεκτική μελέτη.
Όμως δεν είναι κάθε χαμηλός P/E ευκαιρία. Μπορεί να αντανακλά πτώση στη ζήτηση, δομικά προβλήματα, υπερχρέωση, αδύναμη διοίκηση ή τον κίνδυνο τα σημερινά κέρδη να μην επαναληφθούν. Η αγορά δεν κάνει πάντα λάθος. Μερικές φορές ο χαμηλός πολλαπλασιαστής είναι προειδοποίηση.
Πότε ένας υψηλός P/E δεν είναι απαραίτητα κακός
Ο υψηλός P/E συχνά παρερμηνεύεται ως απόδειξη υπερτίμησης. Δεν είναι τόσο απλό. Αν μια εταιρεία αυξάνει τα κέρδη της γρήγορα και έχει περιθώριο να συνεχίσει, η αγορά δικαιολογημένα πληρώνει ακριβότερα τα σημερινά της κέρδη.
Αυτό το βλέπουμε συχνά σε εταιρείες τεχνολογίας, σε ποιοτικές επιχειρήσεις με ισχυρό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα ή σε περιόδους όπου μια εταιρεία βγαίνει από φάση επενδύσεων και μπαίνει σε φάση ισχυρής κερδοφορίας. Ο υψηλός P/E, λοιπόν, δεν σημαίνει απαραίτητα φούσκα. Μπορεί να σημαίνει ότι η αγορά προεξοφλεί σημαντική βελτίωση.
Το πρόβλημα ξεκινά όταν αυτές οι προσδοκίες είναι υπερβολικές. Όταν η αγορά απαιτεί σχεδόν τέλεια εκτέλεση, οποιαδήποτε απογοήτευση στα αποτελέσματα μπορεί να οδηγήσει σε απότομη διόρθωση. Άρα ο υψηλός P/E αυξάνει την ανάγκη για αυστηρότερη κρίση.
Οι βασικοί περιορισμοί του δείκτη
Ο P/E είναι χρήσιμος, αλλά δεν είναι πανάκεια. Πρώτα απ’ όλα, εξαρτάται από τα κέρδη. Αν τα κέρδη είναι προσωρινά φουσκωμένα ή επηρεασμένα από έκτακτα γεγονότα, τότε και ο δείκτης γίνεται παραπλανητικός.
Μια εταιρεία μπορεί να εμφανίσει πολύ χαμηλό P/E επειδή είχε ένα μεγάλο έκτακτο κέρδος. Σε αυτήν την περίπτωση, η φαινομενικά ελκυστική αποτίμηση δεν βασίζεται σε επαναλαμβανόμενη κερδοφορία. Το αντίστροφο επίσης ισχύει. Αν μια χρονιά περιλαμβάνει έκτακτες ζημιές, ο P/E μπορεί να φαίνεται υπερβολικά υψηλός ή να μην έχει καθόλου νόημα.
Επίσης, ο δείκτης δεν είναι ιδιαίτερα χρήσιμος σε εταιρείες με ζημιές. Όταν τα κέρδη είναι αρνητικά, ο P/E είτε δεν υπολογίζεται σωστά είτε δεν προσφέρει ουσιαστική πληροφορία. Σε τέτοιες περιπτώσεις, ο επενδυτής χρειάζεται άλλα εργαλεία αποτίμησης και μεγαλύτερη έμφαση στις ταμειακές ροές, στον ισολογισμό και στο επιχειρηματικό μοντέλο.
Ένας ακόμη περιορισμός είναι ότι ο P/E δεν λαμβάνει άμεσα υπόψη το χρέος. Δύο εταιρείες μπορεί να έχουν ίδιο δείκτη, αλλά η μία να είναι χρηματοοικονομικά πολύ πιο ευάλωτη. Αν αγνοήσουμε το χρέος, κινδυνεύουμε να βγάλουμε λανθασμένα συμπεράσματα.
Με τι πρέπει να συγκρίνετε τον P/E
Ο σωστός τρόπος να διαβάζετε τον δείκτη είναι συγκριτικά. Πρώτα, με το ιστορικό της ίδιας εταιρείας. Αν μια επιχείρηση συνήθως διαπραγματεύεται στις 14 φορές τα κέρδη και σήμερα βρίσκεται στις 9 ή στις 22, αυτό λέει κάτι για το πώς την βλέπει πλέον η αγορά.
Δεύτερον, με τις άλλες εταιρείες του ίδιου κλάδου. Δεν έχει ιδιαίτερο νόημα να συγκρίνετε μια τράπεζα με μια εταιρεία λογισμικού. Οι κλάδοι έχουν διαφορετικούς ρυθμούς ανάπτυξης, περιθώρια κέρδους, κεφαλαιακές ανάγκες και κινδύνους. Ο P/E λειτουργεί καλύτερα όταν οι συγκρίσεις γίνονται ανάμεσα σε επιχειρήσεις με παρόμοια χαρακτηριστικά.
Τρίτον, με το ίδιο το περιβάλλον επιτοκίων και αγοράς. Σε περιόδους χαμηλών επιτοκίων, οι επενδυτές συχνά δέχονται υψηλότερους πολλαπλασιαστές. Σε περιόδους ακριβού χρήματος, οι αποτιμήσεις συνήθως πιέζονται. Ο δείκτης δεν ζει στο κενό.
Trailing και forward P/E
Υπάρχουν δύο βασικές εκδοχές που αξίζει να γνωρίζετε. Ο trailing P/E βασίζεται στα κέρδη των τελευταίων δώδεκα μηνών. Ο forward P/E βασίζεται στις εκτιμήσεις για τα μελλοντικά κέρδη.
Ο πρώτος έχει το πλεονέκτημα ότι πατά σε δημοσιευμένα δεδομένα. Ο δεύτερος είναι πιο χρήσιμος όταν η κερδοφορία αλλάζει γρήγορα, αλλά εξαρτάται από προβλέψεις που μπορεί να αποδειχθούν λανθασμένες. Για τον ιδιώτη επενδυτή, η καλύτερη προσέγγιση είναι να εξετάζει και τους δύο. Αν υπάρχει μεγάλη απόκλιση, τότε αυτό συνήθως σημαίνει ότι η αγορά περιμένει σημαντική μεταβολή στα κέρδη.
Πώς να χρησιμοποιείτε τον δείκτη χωρίς να πέφτετε σε παγίδες
Ο P/E είναι καλύτερος ως φίλτρο παρά ως τελική απόφαση. Μπορεί να σας βοηθήσει να εντοπίσετε εταιρείες που αξίζει να μελετήσετε, όχι να πατήσετε αγορά ή πώληση αυτόματα.
Χρήσιμη πρακτική είναι να ρωτάτε τέσσερα πράγματα. Τα κέρδη είναι ποιοτικά και επαναλαμβανόμενα; Η εταιρεία έχει χρέος που αυξάνει τον κίνδυνο; Ο κλάδος δικαιολογεί διαφορετικούς πολλαπλασιαστές; Και τέλος, τι ανάπτυξη προεξοφλεί ήδη η αγορά στην τρέχουσα τιμή;
Αυτός ο τρόπος σκέψης είναι πιο κοντά στην πραγματική επενδυτική κρίση. Οι αριθμοί έχουν αξία όταν συνδέονται με την επιχειρηματική πραγματικότητα. Όχι όταν διαβάζονται μηχανικά.
Δείκτης P/E εξήγηση για τον μακροπρόθεσμο επενδυτή
Για έναν επενδυτή που θέλει να χτίσει γνώση και όχι να κυνηγά κινήσεις της ημέρας, ο δείκτης P/E είναι ένα βασικό μάθημα πειθαρχίας. Υπενθυμίζει ότι η καλή εταιρεία και η καλή επένδυση δεν είναι πάντα το ίδιο πράγμα. Μια εξαιρετική επιχείρηση μπορεί να είναι κακή αγορά αν πληρώσετε υπερβολική τιμή. Και μια μέτρια επιχείρηση μπορεί να φαίνεται δελεαστική, αλλά να κρύβει μόνιμη αδυναμία.
Αυτή η διάκριση είναι ουσιαστική. Η αγορά ανταμείβει μακροπρόθεσμα την κατανόηση της αξίας, όχι την επιφανειακή ανάγνωση ενός μόνο δείκτη. Στο Greek Shares δίνουμε έμφαση ακριβώς σε αυτήν τη νοοτροπία: λιγότερος εντυπωσιασμός, περισσότερη κατανόηση των δεδομένων.
Ο δείκτης P/E δεν χρειάζεται να σας δώσει έτοιμες απαντήσεις για να είναι χρήσιμος. Αρκεί να σας βοηθήσει να κάνετε καλύτερες ερωτήσεις. Και στις επενδύσεις, οι σωστές ερωτήσεις αξίζουν συχνά περισσότερο από μια βιαστική βεβαιότητα.
